هوش چیست و هوشمند کیست؟ (به سوی تعریف فراگیر و یکتا برای هوش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

داﻧﺸﮑﺪۀ ﻓﻨﯽ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان

10.22034/jfsa.2022.318262.1106

چکیده

آﯾﺎ ﻣﯽﺗﻮان ﻫﻮش را ﺑﻪﺻﻮرت ﻓﺮاﮔﯿﺮ و ﯾﮏﭘﺎرﭼﻪ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮد؟ اﺳﺎﺳﺎً ﻫﻮش ﭼﯿﺴﺖ و ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﮐﯿﺴﺖ؟ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻫﻮش در روانﺷﻨﺎﺳﯽ و ﻋﻠﻮم ﻣﺮﺗﺒﻂ، ﯾﮑﯽ از ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮﯾﻪﭘﺮدازی در ﺗﺤﻠﯿﻞ رﻓﺘﺎر اﻧﺴﺎنﻫﺎ اﺳﺖ. از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ، ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪی ﻣﺒﻨﺎی ﻧﻈﺮی در ﻃﺮاﺣﯽ و ﺳﺎﺧﺖ ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎی ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ اﺳﺖ. در واﻗﻊ، ﺑﺎ ﻫﺮ ﺗﻌﺮﯾﻔﯽ از ﻫﻮش، ﺑﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺧﻮاﻫﯿﻢ رﺳﯿﺪ. در اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ، ﺑﺮﭘﺎﯾﮥ ﺗﻌﺮﯾﻒﻫﺎی دو رده از داﻧﺸﻤﻨﺪان )روانﺷﻨﺎﺳﺎن و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎی ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ(، ﻣﺆﻟﻔﻪﻫﺎی اﺻﻠﯽ ﻫﻮش را ﺑﺎزﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ. ﺳﭙﺲ ﺑﺮاﺳﺎس اﯾﻦ ﻣﺆﻟﻔﻪﻫﺎ، ﺑﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢﺑﻨﺪی اﻧﻮاع ﺗﻌﺮﯾﻒﻫﺎی ﻫﻮش ﻣﯽﭘﺮدازﯾﻢ. آنﮔﺎه ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﺗﺎ ﺗﻌﺮﯾﻔﯽ ﻓﺮاﮔﯿﺮ و ﯾﮏﭘﺎرﭼﻪ درﺑﺎرۀ ﻫﻮش و ﻫﻮﺷﻤﻨﺪی اراﺋﻪ ﮐﻨﯿﻢ ﻃﻮریﮐﻪ ﻫﻤﮥ ﺟﻮاﻧﺐ ﻫﻮش را در ﺑﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺧﻮاﻫﯿﻢ دﯾﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﭘﯿﻮﻧﺪی ژرف ﺑﺎ ﻣﻔﻬﻮم ﻧﺎﯾﻘﯿﻨﯽ دارد. ﺑﺪﯾﻦﺗﺮﺗﯿﺐ ارﺗﺒﺎط ﺑﯿﻦ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪی و ﻧﺎﯾﻘﯿﻨﯽ آﺷﮑﺎرﺗﺮ ﻣﯽﺷﻮد، و راه ﭘﯿﺶروی ﺗﺤﻠﯿﻞﮔﺮان رﻓﺘﺎر اﻧﺴﺎﻧﯽ و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎی ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ، روﺷﻦﺗﺮ ﻣﯽﮔﺮدد.

کلیدواژه‌ها


 ﺑﻬﺮاﻣﯽ، ﻫﺎدی.(۱۳۸۷) آزﻣﻮنﻫﺎی رواﻧﯽ. اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻼﻣﻪ ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﯾﯽ.[۱]
[۲] ﭘﺎﺷﺎ ﺷﺮﯾﻔﯽ، ﺣﺴﻦ.(۱۳۸۶) ﻧﻈﺮﯾﻪ و ﮐﺎرﺑﺮد آزﻣﻮنﻫﺎی ﻫﻮش و ﺷﺨﺼﯿﺖ، ﺗﻬﺮان،
اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﺨﻦ.
[۳] ﻃﺎﻫﺮی، ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﻮد (۱۳۸۱)، ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ و ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﮕﯽ اﺣﺘﻤﺎل، ﻧﺎﻣﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﺴﺘﺎن ﻋﻠﻮم،
ﺷﻤﺎره ٩١، ﺻﺺ ۵٢١-٣٩.
[۴] ﻃﺎﻫﺮی، ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﻮد (۱۳۸۷)اﻧﺪازهﻫﺎی ﻋﺪم اﻃﻤﯿﻨﺎن. ﻓﺼﻞﻧﺎﻣﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ و اﻧﺪﯾﺸﻪ
رﯾﺎﺿﯽ، ﺷﻤﺎره ١۴، ﺻﺺ ۶٢-٩.
[5]    J. S. Albus, “Outline for a theory of intelligence,” IEEE Trans. Systems, Man, and Cybernetics, vol. 21, pp. 473–509, 1991.
[6]    R. S. Davis, “What are intelligence? And why?,” AI Magazine, vol. 19, pp. 91– 110, 1998.
[7]    D. B. Fogel. Evolutionary computation: Toward a New Phylosophy of Machine Intelligence. IEEE Press, 1995.
[8]    H. Gardner. Multiple Intelligences. Fontana Press, 1993.
[9]    R. Gudwin, “Evaluating intelligence: A computational semiotics perspective,” Proc. of the IEEE Inter. Conf. on Syst., Man and Cybern., vol. 3, pp. 2080 – 2085, 2000.
 
[10]    B. Guertzel. The Hidden Pattern. Brown Walker Press, 2006.
[11]        M. Hutter, “One decade of universal artificial intelligence,” In: Theoretical Foun- dations of Artificial General Intelligence (Eds: P. Wang and B. Goertzel), pp. 67– 88, 2012.
[12]        O. Koteluk, A. Wartecki, S. Mazurek, I. Kolodziejczak, A. Mackiewicz, “How do machines learn? Artificial intelligence as a new era in medicine,” Journal of Personalized Medicine, 11, 32, 2021.
[13]        R. Kurzweil, “The age of spiritual machines: When computers exceed human intelligence,” Penguin, 2000.
[14]    R. Kurzweil, “How to Create a Mind,” Penguin, 2012.
[15]        H. Legg, “A collection of definitions of intelligence,” Frontiers in Artificial Intell. and Appl., vol.157, pp.17–24, 2007.
[16]        H. I. J. Mass, L. Snoek, C. F. Stevenson, “How much intelligence is there in artificial intelligence? A 2020 update,” Intelligence, vol. 87, pp. 100548, 2021.
[17]        U. Neisser et al., “Intelligence: knowns and unknowns,” American Psychologist, pp.77–101, 1996.
[18]        H. Nakashima, “Ai as complex information processing,” Minds and Machines, vol.9, no.1, pp.57–80, 1999.
[19]    R. C. Schank, “Where’s the ai?,” AI Magazine, vol. 12, no. 4, p. 38-49, 1991.
[20]        R. J. Sternberg. Beyond IQ: A Triarchic Theory of Human Intelligence. Cam- bridge University Press, 1985.
[21]        R. J. Sternberg (Ed.). The Nature of Human Intelligence. Cambridge University Press., 2018.
 
[22]        R. J. Sternberg, “Adaptive intelligence: Intelligence is not a personal trait but rather a person * task * situation interaction,” Journal of Intelligence, 9, 58, p.1- 19, 2021.
[23]    P. Wang, “On the working definition of intelligence,” Technical Report 94, 1995.
[24]        P. Wang, “On defining artificial intelligence,” Journal of Artificial General Intel- ligence vol. 11, no. 2, pp. 73-86, 2020.